İlginizi Çekebilir!

DÜNYAYI MAT EDEN MÜZE

DÜNYAYI MAT EDEN MÜZE

Guinness tescilli “Dünyanın En Büyük Satranç Koleksiyonu”na sahip Akın Gökyay’ın 43 yıldır birikimiyle oluşan Gökyay Vakfı Satranç Müzesi, tarihi Ankara evi mimarisiyle dünya kültürlerini bir
çatıda buluşturuyor. 109 ülkeden 632 satranç takımının yer aldığı müzede dünyaya yön veren olayların tasvirlerini, önemli kişileri ve dönem kıyafetlerini yakından görmek mümkün

Mine Özdemir

Kökeni Hint oyunu Chaturanga’ya dayanan, Orta Asya’da ve Anadolu’da binlerce yıldır oynanan satranç,
analitik düşünebilme becerisini geliştiren bir strateji oyunu. Rakip şahı mat etmek üzerine kurulu
oyunla ülkelerin kültürleri, tarihi, siyasi liderleri, kıyafetleri yakından tanınabiliyor. Kimi tahta, mermer, metalden yapılmış, kimi de cam, taş, keçe, plastikten tasarlanmış bin bir çeşit satranç takımı
bulunuyor. Dünyada satranç üzerine kurulu 15 müze var.

Fotoğraf: Yunanistan’dan metal döküm üzerine Bizans satrancı.

Bu müzelerden biri de Türkiye’de. Ankara’nın Altındağ ilçesinin Hamamönü kısmında yer alan Gökyay Vakfı Satranç Müzesi, Türkiye’nin ilk ve tek satranç müzesi özelliğini taşıyor. Guinness tescilli “Dünyanın En Büyük Satranç Koleksiyonu”na sahip Gökyay Satranç Spor ve Kültür Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı ve Müze Kurucusu Akın Gökyay’ın 109 ülkeden 43 yılda biriktirdiği 632 satranç takımının yer aldığı müze, satranç kurslarına, eğlenceli buluşmalara da ev sahipliği yapıyor. Müzeyi ziyaret ederek, Gökyay’ın hobiden tutkuya dönüşen satranç koleksiyonunun hikâyesini dinledik…


‘Tarihi yansıtan enstrüman’

■ Müzenin kuruluş hikâyesini anlatabilir misiniz?

1975’te Milano’ya yaptığım bir iş seyahatiyle her şey başladı. Vitrinde gördüğüm
sanayileşmeyi anlatan bir satranç takımı vardı, onu almak istedim. 3 günlük bir bekleyişin ardından bu isteğimi gerçekleştirdim. Çünkü cuma günü satranç takımını görmüştüm, mağaza kapalıydı. Pazartesi saat 15.00’e kadar açılmadı. Bu takımı aldıktan sonra seyahatlerimin bir bölümünü dünyanın
en eski bilgelik oyunu olan satranç takımlarını toplamaya ayırdım. Topladığım satranç takımları fabrikada duruyordu. Eşim Birten Gökyay, “Bunları buraya hapsetmeye hakkın yok. Toplumla paylaşman lazım” dedi. Müzeyi açabilmek için 2013’te Gökyay Satranç Spor ve Kültür Vakfı’nı kurduk. Satranç koleksiyonumu gören Altındağ Belediye Başkanı Dr. Veysel Tiryaki müzenin ilçede olmasını çok istedi ve müze 2015’te açıldı.

Fotoğraf: Akın Gökyay’ın aldığı ilk satranç takımı.

■ Satranç sizin için ne ifade ediyor?

Satranç sadece bir oyun değil. Oyunun çok üzerinde. Size başka bir ülkenin kültürünü, yaşam tarzını gösteriyor. Analitik düşünce sistemini benimsemenize neden oluyor. Analitik düşünceyle strateji belirliyorsunuz. Osmanlı padişahlarının oynadığı bir oyun. İsmet Paşa, Atatürk çok iyi
satranç oyuncuları. Ama ben iddialı değilim.

■ Müzede hangi ülkelerden kaç satranç takımı var?

ABD’den Endonezya’ya, Fransa’dan Yeni Zelanda’ya kadar 109 ülkeden 632 parça satranç takımı sergileniyor. Ayrıca üzerinde şehir isimleri yazan 700 mug da müzede görülebiliyor.

En güzel tasarım İtalyanların

■ Koleksiyonunuzu nasıl oluşturdunuz?

Seyahatlerimde çok beğendiğim satranç takımlarını Türkiye’ye getirdim. Bunları getirmek delilik. Çok fazla satranç takımı alamıyorsunuz çünkü ticari sayılıyor.

■ En güzel satranç takımı sizce hangi ülkeye ait?

En güzel satrancı İtalyanlar yapıyor. Güney Amerika’da daha çok onların tarihine yer verilen tarzda satranç takımları bulunuyor. Rusya, Orta Asya, Hindistan, Pakistan’da da güzel örnekler var. Maalesef Türkiye’de çok iyi satranç yapılmıyor. Satrancı yapmak, boyamak problem. Bizde malzeme var ama satış stratejisi yok.

■ Satranç takımlarını müze dışına çıkarıyor musunuz?

İstanbul’da 3 yıl önce satranç olimpiyatları oldu, oraya götürdüğümüz takımlar var. Bir de İstanbul’daki showromumuzda birkaçını sergiledik. Takımları pek dışarı götürmek istemiyorum çünkü çok zahmetli bir iş. Hepsi kutulara konuluyor, tek tek sarılıyor. Kırılma ihtimali var. Biz Etnografya Müzesi’ne bağlıyız. Oradan izin almamız gerekiyor, o nedenle zor oluyor.

Etkinlikler de düzenleniyor

■ Bugüne kadar kaç ülkeye seyahat ettiniz? Bir sonraki durağınız neresi?

Eşimle yıllardır geziyoruz. 109 ülke gördüm. Bir ay içinde 2 ülkeye daha gideceğim ve 111
ülke olacak. Sırada Vietnam-Kamboçya var.

■ Müzede farklı etkinlikler düzenleniyor mu?

Hafta içi okullar randevu alarak hem satranç takımlarını görüyor hem de bir müzenin nasıl gezilmesi gerektiği konusunda bilgilendiriliyor. 60 kişiye kadar satranç turnuvasının düzenlendiği müzede geçen yıl Ankara’ya özgü bir satranç takımı olmadığı için Ankara Temalı Satranç Takımı Tasarım Yarışması gerçekleştirdik. Müzede dereceye giren 7 eser sergileniyor. Herkesin alabileceği bir takım olması için eserlerden esinlererek kurucusu olduğum mobilya markası Nurus tasarımcılarıyla özgün bir çalışma yapılmaya başlandı. Satranç takımının en önemli özelliği ise Cumhuriyet Dönemi’ni yansıtan, turizm
açısından tanıtım unsuru olacak ve görsel anlamda da estetik olması. Müze, aynı zamanda bir kültür sanat merkezi gibi etkinliklere imza atıyor. Chaturanga Cafe’de çocuklar keyifli vakit geçiriyorlar. Her ay farklı ülkeleri tanıtan fotoğraf sergileri, konserler, el sanatları tasarım atölyeleri çalışmaları yapılıyor.

■ Gidip de gözünüzü kestirip ama alamadığınız satranç takımı oldu mu?

Yurt dışında kırmızı taşlardan yapılmış bir satranç takımı vardı. Eşim çok ısrar etti alalım diye. Başta “Ne yapacağız” dedim. Gemiyle gidilen bir adaydı. Sonra pişman oldum. Türkiye’de de bir heykeltıraşın Kuvayı Milliye diye bir satrancı vardı. Taşlarında Atatürk, Fevzi Paşa, İsmet Paşa vardı. 4 bin dolar istedi. Ama kalıptan çıktığından seri üretimi yapılabileceği için almadım. Çok almak istedim ama
almadım.

■ Bu müzenin benzerleri var mı?

Dünyada 14-15 satranç müzesi var. 5’ini gördüm. Dünyada satranç takımı toplayanlar var ama bu gibi bir müze halinde sergileyen yok. 2012’de 412 satranç takımıyla Guinness’e girdik. Dünyanın En Büyük Satranç Koleksiyonu’na sahibim. Satranç takımları 650’ye ulaştığında rekoru yenileceğiz.

■ Müzeye giriş ücretli mi?

Öğrenci ve 65 yaş üstü ziyaretçilere 5 TL, tam 10 TL.

Milliyet Rota

Yorumlar (0)